7 Kasım 2019 Perşembe

Alfabe Değişmeli mi?

Bu işler sönümlenmişti sanki; ama hâlâ önüme “dedelerimizin mezar taşlarını okuyamıyoruz” serzenişleri düşüyor. Şöyle sormak lazım: Peki dedelerimiz kendi dedelerinin mezar taşlarını okuyabiliyor muydu? Nüfusun kaçta kaçı okuma yazma biliyordu? Münevverler, memurlar ve ulema dışındakiler, yani büyük çoğunluğu köylü olan koca bir nüfus, dedelerimiz, ninelerimiz, okuma yazma mı biliyordu sanki? Sanıyor musunuz ki, yirminci yüzyıldan önce insanımız Arap harfleriyle şakır şakır okuyup yazıyordu? Tabi ki hayır. Onlar da kendi akrabalarının mezar taşlarını okuyamıyordu yani.

Şöyle denebilir: “Evet, dedelerimiz de okuyamıyordu mezar taşlarını. Yine de şimdi Arap alfabesine geçelim ve hiç değilse o taşları biz okuyabilelim.” Pekâlâ. Bana uyar. Hadi bırakalım Latin alfabesini ve Türkçenin yeni alfabesi Arap harfleri olsun. İyi de, sizce Türkiye’de böyle bir talep var mı? Yani halkın çoğunluğu, “ya bir sabah uyanalım ve n’olur Arap alfabesi kullanıyor olalım!” diye, "mevcut alfabe yürürlükten kaldırılsın!" diye hayaller kuruyor mu? Hiç sanmıyorum. 

Bir şekilde bütün nüfus okuma yazma öğrendi. Modern yaşamın bir gerekliliği. Okuma yazma bilmeden tabela okuyamaz, telefona bakamaz, bakkal defteri tutamaz, Facebook’ta önüne düşen paylaşımı anlayamazsın. Evine gelen faturayı, resmi bir belge ve tutanağı bile okuyamaz, kısacası günümüz şartlarında okuyamadan yaşayamazsın.

Artık herkes okuyor. Yazıyor da. Şu saatten sonra halkımızın çıkıp da alfabe değişikliği isteyeceğini hiç ama hiç zannetmiyorum. Sokağa çıkıp birine "ne dersin abi, alfabeyi değiştirelim mi?" diye sorsam, "git işine kardeşim, iş çıkartma başımıza!" tepkisi görmem kuvvetle muhtemel. Ha, tabanda milyonlar örgütlense ve alfabeyi değiştirme talebinde bulunsaydı, eh, aklıma yatmasa da, çoğunluğun öyle istediği gerekçesiyle ses etmezdim. Ama öyle kitlesel bir talep yok.

Latin alfabesine, Cumhuriyetin tavizsiz tutumu sayesinde, 1928'de geçildi. Ama bu işler öyle birdenbire ortaya çıkmıyor. On dokuzuncu yüzyılda Osmanlı münevverleri de tartışıp durmuş bu konuyu. İlk okuduğumda şaşırmıştım. İnsanlar sanıyor ki alfabe zevkine, sırf değişiklik olsun diye değiştirildi. Hayır. Çok daha öncesinde alfabenin değiştirilmesini, zira Latin harfleriyle yazmanın Türkçenin yapısına çok daha uygun olduğunu savunanlar vardı zaten. 

Dolayısıyla bu gibi serzenişler bana bomboş geliyor açıkçası. Geleceğe bakmak lazım.