26 Kasım 2017 Pazar

Neden Bu Denli Hassasız? Black Friday Meselesi


Dün tüm gün dışarıda geçince Black Friday tartışmasını kaçırmışım. Cuma günü İslam dinine göre kutsal bir gün olduğundan ve Black Friday ifadesi “Kara Cuma” anlamına geldiği için, muhtemelen durgun olan piyasayı canlandırmak adına uyarlanan bu alışveriş çılgınlığının İslam’a kurulmuş bir komplo olduğu hissi oluşmuş. Dış mihrakların bilinçaltımıza gönderdiği bu mesajlarla Cuma günü gibi kutsallarımız yerle bir olacakmış. Müslümanları içeriden fethediyorlarmış. Teyakkuz hâlinde olmalıymışız.

Bence, neredeyse paranoya düzeyine varmış olan bu kadar hassasiyet pek sağlıklı bir durum değil. Aslında bunun bir “kendinden emin olmama” hâlinin işareti olduğu da söylenebilir. Türkiye gibi Müslüman çoğunluğun olduğu bir ülkede asıl diken üstünde hissetmesi gerekenler, asıl hassasiyet geliştirmesi, olan bitene dikkat etmesi gerekenler azınlıkta kalan insanlar. Çoğunluksan rahat olman gerekir abi. Zaten çoğunluksun. Tehdit altında hissetmesi gereken birileri varsa çoğunluk değil azınlık olan, farklı, aykırı, sıradışı olan, marjinal fikir, inanç ve yaşam tarzlarını benimsemiş olanlar olsa gerek. 

İnanç zaten kişisel bir olgu ama, hadi toplumun çoğunluğu belirli bir inanca mensup diyelim. Ne kadar kırılgan, ne kadar zayıf bir inançmış ki bu, bir alışveriş kampanyasıyla yıkılıveriyor, hemencecik inancından vazgeçiveriyorsun? Birkaç aydır alışveriş merkezilerine uğramadım; ama en son Hepsiburada’ya girdiğimde “Kara Cuma” değil, “Efsane Cuma” ifadesini gördüm. Bana sorarsanız, tam tersine, “efsane” sıfatını önüne koyarak Cuma günü daha da yüceltilmiş mesela. Bak, benim gözüme de o çarpmış mesela? Kaldı ki, “Kara Cuma” yazsa bile, zaten yüzde doksan küsürsen, en azından çoğunluksan ve zaten sarsılmaz bir inanca mensupsan bunu niye sorun edesin? Gülüp geçmen gerekir. Ha, seksen milyonluk ülkede bir avuç Müslüman olsaydı kendilerini tehdit altında hissedebilirlerdi -o zaman tek lafım olmazdı. Ama öyle bir durum yok.

Söz konusu ibarenin nereden geldiğine dair rivayetler muhtelif. Bir yerde, bu alışveriş çılgınlığında trafiğin kilitlenmesi ve izdiham yaşanması gibi sorunlardan ötürü “kara” nitelemesinin kullanıldığını okudum mesela. Gayet seküler bir gerekçe. Hepsi bir yana, diyelim ki Black Friday Hıristiyanlara özgü bir etkinlik ve diyelim ki bunun İslam’da yeri yok. E hani engin hoşgörün? Hani farklılıklara olan saygın? Hani başka inançların da kendini ifade edebilmesi? Bu ne hassasiyet? Türkiye nasıl bir ülkeyse, her daim hoşgörü talep edenler zaten egemen ve çoğunluk olanlar oluyor. Oysa egemen ve çoğunluksan rahat olman gerekir ve tam tersine, egemen olmayanlara, azınlık, farklı ve aykırı olanlara karşı hoşgörülü olman gerekir. Asıl hoşgörüye ihtiyacı olanlar onlardır çünkü.

Bu kadar fazla hassasiyetin olduğu toplumlarda demokrasi ve ifade özgürlüğü gelişemez. Ağzımızı açtığımız anda üç kesim, ikinci cümleden sonraysa beş kesim inciniyorsa zamanla hiçkimse konuşamaz olur. Bence suskunluk tekin değil. Konuşmak iyidir. Ve herkes daha rahat olmalı.

Eleştiri: Dun alisverise gittim.Bu kampanya hemen her magazanin vitrininde yaziyordu.Ama gercekte indirim falan yoktu .Olmayan indirim, bize tamamen yabanci , dayatma,samimi olmayan bir sloganla karsima çıkınca ben rahatsiz oldum ve çok ozenti buldum bu yapılmak isteneni..

Yanıtım: Gerçekte indirim olmamasını ve bu kampanyayı yapmacık bulmanızı anlıyorum ama "özenti" kısmına dair çekincelerim var. Bunun sonunu getirmek zor. Elde belirli bir ölçüt yok. Yılbaşı kutlasak özenti deniyor. Öğrenciler Aralık ayı sonunda birbirine hediye almak istese "Hristiyan adeti" deniyor. Sınırı çizmek zor olduğu için, şurada yağlıboya bir tablo paylaşsam veya yağlıboya tablolardan müteşekkil bir sergiye gitsem, ona da "İslam'da bu tarz resim ve heykelin yeri yok. Hat, ebru ve minyatür var. Özentisin" denebilir. Tekil bir olaydan ziyade bu genel yaklaşım tarzını sakıncalı buluyorum Hocam.

Yorum: Firmaların Black Friday reklamlarinin altina yazilmıs kin öfke ve intikam dolu ifadeleri görunce yuh artik bundan da bu sonucu mu çikardi bizim çomarlar diye düşundüm ama maalaef işin gerçegi böyle hoşgörü(?) dininin sınırları cehalet, öfke, kompleks,şiddet intikam ve cinsiyetcilik gibi kavramlarla şekillenmis durumda maalesef. Oysa hiç birinin cevabı bile yok neden cuma senin icin kutsal? 

Yanıtım: Ya abi, çok açık söyleyeyim, Cuma günü benim için en büyük kutsal bile olsa ve benim kutsalımı paylaşan milyonlarca başka insanla aynı ülkede yaşıyor olsam, Black Friday reklamları benim için vız gelir tırıs gider. Asla rahatsız olmam. Bu kadar narinlikte bir tuhaflık var. Hayır merak ettim Hepsiburada'ya girdim, adamlar Efsane Cuma demiş bir de. Daha bu neyin muhabbeti? Mısır'da Işid Sufilerin gittiği bir camiye saldırdı ve iki yüz küsür insan öldü. Bilirsin, selefî akımlar sufileri, Mevlana'yı filan İslam dışı bulur. Şu Black Friday reklamlarına gösterdikleri tepkiyi oraya göstermediler. Anlamak zor gerçekten de.